Corpora en vertalen

Stel je voor: je bent een tekst aan het vertalen en komt een lastige grammaticale constructie tegen. Je weet prima wat de woorden betekenen, en hoe de grammaticale constructie werkt, maar je vraagt je af welke verschillende mogelijkheden je eigenlijk allemaal hebt. Waar vind je die verschillende vertaalopties? Of je komt een term tegen die niet terug te vinden is in het vertaalgeheugen en de termenlijst die je van de klant gekregen hebt. Waar kun je gaan zoeken? Of je hebt het gevoel dat de schrijver steeds dezelfde opvallende metafoor of collocatie gebruikt. Hoe controleer je dat zonder de hele tekst handmatig door te moeten ploegen? Het antwoord is: gebruik een corpus! Tijdens dit hands-on webinar leert u wat een corpus is, welke soorten corpora er zijn, en hoe u die als vertaler kunt gebruiken. 

Programma

De meeste vertalers hebben een behoorlijke toolkit tot hun beschikking: woordenboeken, grammatica's, termenlijsten, vertaalgeheugens en natuurlijk de grootste zoekmachine van allemaal: het internet. In feite werken deze hulpmiddelen allemaal op basis van corpora - grote verzamelingen teksten - maar daar zijn de meeste vertalers zich nauwelijks van bewust. Bovendien zijn corpora als zelfstandig hulpmiddel heel goed te gebruiken om bijvoorbeeld de juiste term te vinden, of een vaste woordcombinatie, of de meest gangbare grammaticale constructie. En in tegenstelling tot veel andere tools in de toolkit laten corpora ook echt zien hoe woorden en grammatica in context gebruikt worden, hoe taal op een natuurlijke manier varieert, en welke mogelijkheden je als vertaler eigenlijk allemaal hebt. 

Tijdens het webinar besteden we aandacht aan de theorie achter de corpustaalkunde en de corpusgebaseerde vertaalwetenschap, en gaan we vervolgens aan de slag met het praktisch toepassen en gebruiken van verschillende corpora en corpustools om vertalingen te analyseren en zelf nieuwe vertalingen te maken. We gaan daarbij in op de verschillende manieren waarop je corpora kunt gebruiken, zoals bijvoorbeeld om terminologie te vinden, of het gebruik van grammaticale constructies te controleren, of te kijken hoe een bepaalde collocatie of metafoor door andere vertalers is vertaald. Daarnaast leren cursisten hoe ze zelf een corpus kunnen samenstellen, en welke corpustools ze het beste kunnen gebruiken om in verschillende corpora te zoeken.

Tijdens het webinar zal de docent laten zien hoe een aantal bekende corpora en corpustools gebruikt kunnen worden. De docent raadt de cursisten aan om (een demoversie van) de tools op de eigen computer te installeren zodat er live meegedaan kan worden. Sommige van deze tools vereisen een software-installatie. Deelnemers ontvangen een week voor de start van het webinar gedetailleerde instructies hoe ze deze tools kunnen downloaden en installeren. Oefenmaterialen worden door de docent aangeleverd, hoewel de deelnemers ook aangemoedigd zullen worden om hun eigen materialen te gebruiken.

Leerdoelen

Na afloop van deze cursus:

* weet u wat een corpus is en welke soorten corpora er zijn;

* weet u waar de verschillende soorten corpora voor gebruikt kunnen worden ;

* weet u wat de relatie is tussen corpora, woordenboeken, vertaalgeheugens en machinevertaligen;

* kunt u een aantal online corpora vinden en gebruiken bij het analyseren van bestaande vertalingen dan wel maken van eigen vertalingen;

* kunt u een aantal bekende corpustools gebruiken om zelf een corpus te maken of een bestaand corpus te analyseren.

Relevantie

Corpora vormen een belangrijke aanvulling op woordenboeken, termenlijsten, vertaalgeheugens en machinevertaalsoftware. Vertalers die efficiënt gebruik weten te maken van bestaande corpora, en die zelf indien nodig een custom-made corpus kunnen samenstellen, zullen merken dat het een snelle en makkelijke manier is om kwalitatief betere vertalingen te kunnen leveren. 

Voertaal

Nederlands

Leesopdracht

De docent raadt de cursisten aan om (een demoversie van) de tools op de eigen computer te installeren zodat er live meegedaan kan worden.

Sommige van deze tools vereisen een software-installatie. Deelnemers ontvangen een week voor de start van het webinar gedetailleerde instructies hoe ze deze tools kunnen downloaden en installeren.

Oefenmaterialen worden door de docent aangeleverd, hoewel de deelnemers ook aangemoedigd zullen worden om hun eigen materialen te gebruiken.

Dr. Lettie Dorst is als Universitair Docent Engelse Taalkunde en Vertaalwetenschap verbonden aan de Universiteit Leiden, waar zij onder andere de vakken Multimodal Translation, Subtitling in Theory and Practice en The Translator’s Tools geeft. In The Translator's Tools staan CAT-tools, termenbanken, corpora en machinevertalingen centraal. Maar ook in haar andere onderwijs en haar eigen onderzoek naar o.a. stijl en gender in vertaling besteedt Lettie veel aandacht aan tools en technologie, bijvoorbeeld door corpora te gebruiken om de vertaling van metaforen in verschillende tekstsoorten en talen te analyseren, of door te kijken hoe machinevertaalprogramma's als DeepL en GoogleTranslate omgaan met literaire teksten. Op dit moment leidt Lettie een NRO Comenius Senior Fellow-project dat onderzoek doet naar de waarde van machinevertalingen in het hoger onderwijs.

Aan deze activiteit zijn de volgende punten en kenmerken toegewezen

 
Accreditatie
 
Competenties
Linguïstische en tekstuele competentie, Vertaalcompetentie
Contacturen
2,00
Voorbereiding
 
Totaal
2,00

Meer informatie over bijscholingspunten vindt u hier.

Webinar
Het webinar wordt gehouden op 6 juli 2021 van 20:00 tot 22:00 uur (time converter).


Uiterlijk 24 uur voor de start van het webinar ontvangt u een unieke link waarmee u kunt registreren en inloggen op het webinarplatform en het webinar kunt bijwonen. Webinars zijn interactieve presentaties (live), die ondersteund worden door een PowerPoint op uw scherm.
Tijdens het livewebinar kunt u (schriftelijk) vragen stellen aan de spreker.

Opname
U ontvangt uiterlijk 24 uur na het livewebinar de opname en kunt deze gedurende 7 dagen afspelen.
U behoudt uw recht op pe-punten mits u de hele opname bekijkt en het evaluatieformulier invult. 
Tijdens de opnames kunt u géén vragen stellen aan de spreker.

Evaluatie
Voor de verstrekking van een certificaat cq. toekenning van pe-punten is het vereist dat u
1) het livewebinar volledig volgt of achteraf de opname volledig bekijkt; én
2) het evaluatieformulier invult.

Het evaluatieformulier bevindt zich in Mijn KTV > Opnames > Webinar > Evaluatie invullen.

Wat heb ik nodig om een webinar(opname) te bekijken?
Om een webinar of opname te kunnen beluisteren/bekijken, heeft u slechts een laptop/computer/tablet met een goede internetverbinding en geluid(sboxen) of een headset nodig. 

LET OP: de kortingsactie van 30 euro bij drie inschrijvingen, geldt niet voor webinars.

foto Concordance corpora
Datum: 6 jul. 2021
  • PE 2
  • van 20:00 tot 22:00
  • 70,- (excl. BTW)
  • Online