Taal & gender in het Duits

In dit webinar gaat het over de relatie tussen taal en gender, een interessant en actueel onderwerp gezien de vele discussies over gender(on)gelijkheid in de huidige samenleving. We zullen zien hoe de sociale situatie invloed heeft op verschillende aspecten van de Duitse taal. Bovendien zullen we kijken naar verschillen tussen het Duits en het Nederlands.

Programma

In dit webinar bespreken we de invloed van sociale veranderingen - de toenemede aandacht voor genderongelijkheid - op taal, specifiek voor het Duits. Hoe kun je ervoor zorgen dat je taalgebruik niet genderdiscriminerend is? In de laatste jaren zien we een toenemende aandacht voor dit probleem. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de aanpassing van de omroepberichten op Nederlandse treinstations: niet langer meer Dames en heren, maar Beste reizigers.

In het Duits is er al langere tijd veel aandacht voor zogeheten inclusief taalgebruik. Het oorspronkelijke doel was het vergroten van de zichtbaarheid van vrouwen in taal, bijvoorbeeld door het gebruik van zowel mannelijke als vrouwelijke beroepsnamen (bijvoorbeeld der Minister - die Ministerin) in plaats van alleen de mannelijke - zogezegd neutrale - vorm. Daarnaast zijn verschillende andere manieren van inclusief taalgebruik geïntroduceerd, zoals het gebruik van haakjes of streepjes (bijv. die Minister(innen) of Minister-innen), maar ook de fameuse 'Binnen-I' (MinisterInnen). De laatste jaren is er ook een toenemde aandacht voor inclusief taalgebruik voor non-binair geslacht, personen die zich niet als of man, of vrouw identificeren.

De groeiende aandacht voor inclusief taalgebruik laat zien dat taal de sociale veranderingen volgt. Dit proces heeft niet alleen directe invloed op bijvoorbeeld de woorden die we gebruiken, maar kan ook veranderingen in het onderliggende taalsysteem veroorzaken. In zijn promotieonderzoek aan de Universiteit van Amsterdam bestudeert de docent de indirecte invloed van sociale factoren op het taalsysteem in het Frans en het Duits. Hij kijkt daarbij naar congruentie in zogeheten partitiefconstructies (bijvoorbeeld De jongste van de studenten). Zulke constructies zijn interessant, omdat ze, wanneer ze naar een gemengde groep personen verwijzen (de studenten in het eerder genoemde voorbeeld), soms voor congruentieproblemen kunnen zorgen. De docent zal bespreken hoe deze congruentieproblemen inzicht geven in hoe sociale veranderingen kunnen leiden tot taalverandering.

Tijdens het webinar zullen de volgende drie punten aan bod komen:

  1. De huidige situatie omtrent inclusief taalgebruik in het Duits en de ontwikkelingen die hiertoe geleid hebben.
  2. Verschillen tussen het Duits en het Nederlands op het gebied van inclusief taalgebruik en de problemen die dat voor vertalers en tolken kan opleveren.
  3. De manier waarop sociale veranderingen kunnen leiden tot veranderingen van het taalsysteem.

Leerdoelen

- Inzicht in de actuele stand van zaken omtrent inclusief taalgebruik in het Duits en de verschillen met het Nederlands.

- Inzicht in de speciale relatie tussen taal en gender en de problemen die hieruit voort kunnen komen.

- Inzicht in hoe sociale veranderingen invloed kunnen hebben op taal.

Relevantie

Inzicht in de relatie tussen taal en gender in verschillende talen kan helpen bij het vertalen van specfieke vormen van genderbewust taalgebruik van de ene in de andere taal. Bepaalde vormen van taalgebruik die in de ene taal geen problemen opleveren (denk bijvoorbeeld aan het lidwoord de in het Nederlands, dat zowel met mannelijke als metvrouwelijke woorden wordt gebruikt) kunnen bij het vertalen naar een andere taal wel tot problemen met inclusiviteit leiden (Duits heeft zowel een mannelijk (der) als een vrouwelijk lidwoord (die)).

Voertaal

Nederlands

Tijdens de lezing zullen verschillende voorbeelden uit het Duits gebruikt worden, met Nederlandse vertaling.

Leesopdracht

Ongeveer twee weken voor de start van het webinar ontvangt u in uw KTV-account een document waarin de belangrijkste relevante taalkundige begrippen kort omschreven worden. U kunt dit document voorafgaand aan het webinar doornemen; deze begrippen zullen ook tijdens het webinar kort uitgelegd worden.

Thom Westveer is sinds 2016 promovendus Taalwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam en daarnaast docent (Franse) taalkunde. In zijn promotieonderzoek kijkt hij naar de invloed van sociale veranderingen op de Franse en de Duitse taal. Zijn onderzoek laat zien dat de groeiende aandacht voor gendergelijkheid in taal invloed heeft op grammaticaal geslacht en congruentie, wat uiteindelijk zou kunnen leiden tot taalverandering.

Voordat hij aan zijn promotieonderzoek begon studeerde Thom Franse taal & cultuur, Duitse taal & cultuur en Taalwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam.

Aan deze activiteit zijn de volgende punten en kenmerken toegewezen

 
Accreditatie
 
Competenties
Linguïstische en tekstuele competentie, Vertaalcompetentie, Tolkcompetentie
Contacturen
1,00
Voorbereiding
 
Totaal
1,00

Meer informatie over bijscholingspunten vindt u hier.

Webinar
Het webinar wordt gehouden op 21 september 2021 van 20:00 tot 21:00 uur (time converter).


Uiterlijk 24 uur voor de start van het webinar ontvangt u een instructiebericht m.b.t. het registreren en inloggen voor het webinar zodat u deze kunt bijwonen. Webinars zijn interactieve presentaties (live), die ondersteund worden door een PowerPoint op uw scherm.
Tijdens het livewebinar kunt u (schriftelijk) vragen stellen aan de spreker.

Opname
U ontvangt uiterlijk 24 uur na het livewebinar de opname en kunt deze gedurende 7 dagen afspelen.
U behoudt uw recht op pe-punten mits u de hele opname bekijkt en het evaluatieformulier invult. 
Tijdens de opnames kunt u géén vragen stellen aan de spreker.

Evaluatie
Voor de verstrekking van een certificaat cq. toekenning van pe-punten is het vereist dat u
1) het livewebinar volledig volgt of achteraf de opname volledig bekijkt; én
2) het evaluatieformulier invult.

Het evaluatieformulier bevindt zich in Mijn KTV > Opnames > Webinar > Evaluatie invullen.

Wat heb ik nodig om een webinar(opname) te bekijken?
Om een webinar of opname te kunnen beluisteren/bekijken, heeft u slechts een laptop/computer/tablet met een goede internetverbinding en geluid(sboxen) of een headset nodig. 

LET OP: de kortingsactie van 30 euro bij drie inschrijvingen, geldt niet voor webinars.

Duitse vlag
Datum: 21 sep. 2021
  • PE 1
  • van 20:00 tot 21:00
  • 50,- (excl. BTW)
  • Online