Taal & gender in het Frans en Duits

In dit webinar gaat het over de relatie tussen taal en gender, een interessant en actueel onderwerp gezien de vele discussies over gender(on)gelijkheid in de huidige samenleving. We zullen zien hoe de sociale situatie invloed kan hebben op de Franse en de Duitse taal, niet alleen op lexicaal vlak, bijvoorbeeld in de vorm van  vrouwelijke beroepsnamen, maar ook op het onderliggende taalsysteem. Bovendien zullen we kijken naar verschillen tussen het Frans en het Duits, ook in vergelijking met het Nederlands.

Programma

In de samenleving zien we in de afgelopen jaren een toenemende aandacht voor genderbewust taalgebruik. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de aanpassing van de omroepberichten op Nederlandse treinstations: niet langer meer Dames en heren, maar Beste reizigers.

Ook in het Frans en het Duits zien we verschillende vormen van dit zogeheten inclusieve taalgebruik steeds meer voorkomen. Dit betekent dat ook vertalers met de vraag geconfronteerd worden hoe ze zulk inclusief taalgebruik in een andere taal kunnen vertalen, aangezien talen vaak verschillende strategieën gebruiken. Deze strategieën hangen ook af van de structuur van de specifieke taal. Inclusief taalgebruik is een voorbeeld van directe invloed van de sociale situatie op een taal, net als het toegenomen gebruik van vrouwelijke vormen van beroepsnamen (bijvoorbeeld die Feuerwehrfrau ‘de brandweervrouw’ in het Duits of la professeure ‘de lerares/docente’ in het Frans).

De sociale situatie kan echter indirect ook invloed hebben op het onderliggende taalsysteem en zo uiteindelijk taalverandering veroorzaken. In zijn promotieonderzoek aan de Universiteit van Amsterdam bestudeert de docent de indirecte invloed van sociale factoren op het taalsysteem in het Frans en het Duits. Hij kijkt daarbij naar congruentie in zogeheten partitiefconstructies (bijvoorbeeld De jongste van de studenten). Zulke constructies zijn interessant, omdat ze, wanneer ze naar een gemengde groep personen verwijzen (de studenten in het eerder genoemde voorbeeld), soms voor congruentieproblemen kunnen zorgen. De docent zal laten zien dat deze congruentieproblemen inzicht geven in hoe sociale veranderingen uiteindelijk kunnen leiden tot taalverandering.

In dit webinar zullen de volgende drie vragen behandeld worden:

  1. Welke directe invloed heeft de sociale situatie op het Frans en het Duits?
  2. Welke gevolgen kan de sociale situatie hebben voor het taalsysteem en hoe zou dit uiteindelijk kunnen leiden tot taalverandering?
  3. Wat kunnen we leren van een vergelijking tussen het Frans, het Duits en het Nederlands?

 

Tijdens het webinar zal er ook aandacht zijn voor specifieke vertaalproblemen die kunnen ontstaan door verschillen in genderbewust taalgebruik.

Lesschema

Tijdens het eerste uur worden eerst kort de relevante taalkundige begrippen toegelicht, waarna we de directe invloed van de sociale situatie op taal bespreken. Het tweede uur zal voornamelijk gewijd zijn aan de invloed op het taalsysteem en taalverandering.

Leerdoelen

- Inzicht in de speciale relatie tussen taal en gender.

- Inzicht in hoe sociale factors invloed kunnen hebben op taal.

- Inzicht in verschillen en overeenkomsten tussen talen voor wat betreft genderbewust taalgebruik.

Relevantie

Inzicht in de relatie tussen taal en gender in verschillende talen kan helpen bij het vertalen van specfieke vormen van genderbewust taalgebruik van de ene in de andere taal. Bepaalde vormen van taalgebruik die in de ene taal geen problemen opleveren (denk bijvoorbeeld aan het lidwoord de in het Nederlands, dat zowel met mannelijke als metvrouwelijke woorden wordt gebruikt) kunnen bij het vertalen naar een andere taal wel tot problemen met inclusiviteit leiden (Frans en Duits hebben zowel een mannelijk (le, der) als een vrouwelijk lidwoord (la, die)).

Voertaal

Nederlands

Tijdens de lezing zullen verschillende voorbeelden uit het Frans en het Duits gebruikt worden, met Nederlandse vertaling.

Leesopdracht

Ongeveer twee weken voor de start van het webinar ontvangt u in uw KTV-account een document waarin de belangrijkste relevante taalkundige begrippen kort omschreven worden. U kunt dit document voorafgaand aan het webinar doornemen; deze begrippen zullen ook tijdens het webinar kort uitgelegd worden.

Thom Westveer is sinds 2016 promovendus Taalwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam en daarnaast docent (Franse) taalkunde. In zijn promotieonderzoek kijkt hij naar de invloed van sociale veranderingen op de Franse en de Duitse taal. Zijn onderzoek laat zien dat de groeiende aandacht voor gendergelijkheid in taal invloed heeft op grammaticaal geslacht en congruentie, wat uiteindelijk zou kunnen leiden tot taalverandering.

Voordat hij aan zijn promotieonderzoek begon studeerde Thom Franse taal & cultuur, Duitse taal & cultuur en Taalwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam.

Aan deze activiteit zijn de volgende punten en kenmerken toegewezen

 
Accreditatie
 
Competenties
Linguïstische en tekstuele competentie, Vertaalcompetentie, Tolkcompetentie
Contacturen
2,00
Voorbereiding
 
Totaal
2,00

Meer informatie over bijscholingspunten vindt u hier.

Webinar
Het webinar wordt gehouden op 7 september 2021 van 20:00 tot 22:00 uur (time converter).


Uiterlijk 24 uur voor de start van het webinar ontvangt u een unieke link waarmee u kunt registreren en inloggen op het webinarplatform en het webinar kunt bijwonen. Webinars zijn interactieve presentaties (live), die ondersteund worden door een PowerPoint op uw scherm.
Tijdens het livewebinar kunt u (schriftelijk) vragen stellen aan de spreker.

Opname
U ontvangt uiterlijk 24 uur na het livewebinar de opname en kunt deze gedurende 7 dagen afspelen.
U behoudt uw recht op pe-punten mits u de hele opname bekijkt en het evaluatieformulier invult. 
Tijdens de opnames kunt u géén vragen stellen aan de spreker.

Evaluatie
Voor de verstrekking van een certificaat cq. toekenning van pe-punten is het vereist dat u
1) het livewebinar volledig volgt of achteraf de opname volledig bekijkt; én
2) het evaluatieformulier invult.

Het evaluatieformulier bevindt zich in Mijn KTV > Opnames > Webinar > Evaluatie invullen.

Wat heb ik nodig om een webinar(opname) te bekijken?
Om een webinar of opname te kunnen beluisteren/bekijken, heeft u slechts een laptop/computer/tablet met een goede internetverbinding en geluid(sboxen) of een headset nodig. 

LET OP: de kortingsactie van 30 euro bij drie inschrijvingen, geldt niet voor webinars.

Frans woordenboek
Datum: 7 sep. 2021
  • PE 2
  • van 20:00 tot 22:00
  • 70,- (excl. BTW)
  • Online