Genderaanduidingen in het Nederlands

Het begrip genderneutraal taalgebruik verwijst naar inclusief, gendergelijk en niet-seksistisch taalgebruik en betracht hiermee bij te dragen aan een sociale verandering die zorgt voor meer gendergelijkheid. Op basis van de grammaticale kenmerken van een taal worden en kunnen er diverse strategieën gehanteerd om genderneutraliteit en inclusiviteit te bereiken. Dit maakt genderneutraliteit in meertalige setting echter complex. Bovendien hebben nog niet alle talen een uitgekristalliseerde aanpak voor genderneutraal taalgebruik. Zo zijn de meest populaire Nederlandse genderneutrale voornaamwoorden 'hen/hen/hun' nog niet echt ingeburgerd, terwijl de Engelse equivalenten 'they/them/theirs' dat wel zijn. Toch is het, mits een combinatie van verschillende strategieën in de meeste gevallen mogelijk tekst te herschrijven naar een genderneutraal alternatief.

Programma

Tijdens deze tweedelige cursus wordt er aandacht besteed aan de huidige aanbevelingen en richtsnoeren voor genderneutraal taalgebruik. Hierbij wordt er voornamelijk gefocust op het Nederlands maar ook andere talen (Engels, Frans, etc.) komen aan bod. Op die manier kunnen niet alleen diverse genderneutrale strategieën vergeleken worden maar kan genderneutraliteit ook besproken worden vanuit een complexere meertalige setting waar vertalers en tolken mee geconfronteerd worden. 

De cursus omvat theoretische en praktische componenten. De theorie komt voornamelijk aan bod komen tijdens de eerste sessie, waarbij er gefocust wordt op terminologie en de huidige richtlijnen van (Europese) instellingen. Tijdens de tweede sessie komen de meer praktische aspecten aan bod. Deelnemers denken actief mee en worden geacht de verworven kennis en strategieën in de praktijk toe te passen door teksten die genderspecifieke (persoons)vormen bevatten te analyseren en te herschrijven naar genderneutrale alternatieven.

Op het einde van deze cursus zijn de deelnemers vertrouwd met de genderneutrale strategieën die gehanteerd worden in talen zoals Nederlands (grammaticaal gender), Engels (natuurlijk gender) en genderloze talen (Hongaars) en kunnen deze toepassen. De deelnemers hebben ook kennis verworven over de overkoepelende kwesties die in verschillende talen spelen, zoals het generiek gebruik van het mannelijke geslapen, genderaanduidingen voor beroepsnamen en functies en aanspreekvormen.

Lesschema

Twee lesblokken van één uur:

BLOK I (28 september): Tijdens de eerste sessie komen de meer theoretische aspecten aan bod, waar de deelnemers in BLOK II mee aan de slag kunnen in de praktijk. Er wordt voornamelijk aandacht besteed aan de terminologie (gender, grammaticaal/natuurlijk/sociaal gender), de huidige richtlijnen van instellingen (bvb. Europees Parlement) en de huidige normen voor genderneutraal en genderinclusief taalgebruik.

BLOK II (14 oktober): Tijdens de tweede sessie komen de meer praktische aspecten aan bod. De deelnemers worden geacht actief mee te denken en de (theoretische) kennis die ze verworven hebben tijdes de eerste sessie toe te passen door problematisch taalgebruik wat betreft genderneutraliteit te identificeren en te corrigeren. De praktische component focus voornamelijk op het Nederlands maar ook hier komen er af en toe andere talen aan bod en wordt er aandacht besteed aan meertalige settings.

Leerdoelen

Na afloop van de cursis kan/kent de deelnemer:

  • genderneutrale strategieën toepassen naargelang de grammatical kenmerken van de betrokken taal
  • genderneutrale strategieën toepassen specifiek voor het Nederlands
  • de richtlijnen van belangrijk instellingen (bv. Europees Parlement) en de normen voor genderneutral en inclusief taalgebruik (Nederlands, Engels...)
  • het verschil tussen natuurlijk, grammatical en sociaal gender in de context van taal
  • problematisch taalgebruik (wat betreft genderneutraliteit) herkennen
  • zinnen, paragrafen en tekst herschrijven naar genderneutrale alternatieven (in de mate van het mogelijke)

Relevantie

Verscheidene internationale instanties, Europese instellingen, beroepsorganisaties, nieuwsagentschappen en uitgevers hebben over de loop van de afgelopen jaren richtlijnen en aanbeveling ontwikkeld die gendergelijk en inclusief taalgebruik stimuleren aangezien de instanties de grondrechten omtrent gendergelijkheid en het verbod op discriminatie ook weerspiegeld willen zien in het taalgebruik. Ook tijdens het vertalen en/of tolken wordt er geacht rekening te houden met genderinclusviteit in de mate van het mogelijke. Het feit dat talen verschillende strategieën hanteren en genderneutrale alternatieven niet in elke taal even ingeburgerd zijn, is dit niet eenvoudig. Deze cursus geeft vertalers/tolken een overzicht van de huidige richtlijnen en strategieën die gehanteerd worden om genderneutraal taalgebruik te bereiken.

Voertaal

Nederlands

Eva Vanmassenhove is universitair docent bij het departement Cognitive Science and A. I. Eva behaalde haar Masters in Taal- en Letterkunde (Frans-Spaans) en Artificiële Intelligentie (Spraak- en Taaltechnologie) beiden aan KULeuven (Belgie) en promoveerde aan Dublin City University (Ierland) met een doctoraat over automatisch vertalen. Ze werkt aan de integratie van linguïstische features in neurale machinevertaling, waarbij ze zich recentelijk heeft gericht op kwesties die verband houden met gender bias en het verlies van diversiteit in taal als gevolg van statistische/algoritmische bias.

Aan deze activiteit zijn de volgende punten en kenmerken toegewezen

 
Accreditatie
 
Competenties
Linguïstische en tekstuele competentie, Vertaalcompetentie
Contacturen
2,00
Voorbereiding
 
Totaal
2,00

Meer informatie over bijscholingspunten vindt u hier.

Sessie I 28 sep. 2021 20:00u. - 21:00u.
Sessie II 14 okt. 2021 20:00u. - 21:00u.

Inloggen
Uiterlijk 24 uur voor de start van het eerste webinar ontvangt u een instructiebericht m.b.t. het registreren en inloggen voor de webinars zodat u deze kunt bijwonen. Webinars zijn interactieve presentaties (live), die ondersteund worden door een PowerPoint-presentatie op uw scherm. Tijdens een livewebinar kunt u schriftelijk vragen stellen aan de spreker. 

Opname
U ontvangt de opname van het webinar uiterlijk 24 uur nadat het livewebinar heeft plaatsgevonden. U kunt de opname gedurende 7 dagen afspelen via de map 'Opnames' in Mijn KTV. Deelnemers die onverhoopt niet live kunnen deelnemen en na het beluisteren van de opname nog met vragen blijven zitten, kunnen deze via de mail stellen. Deze zullen naderhand door de docent beantwoord worden.

Verplichte evaluatie
Voor de verstrekking van een KTV-certificaat én puntentoekenning door de Stg. RTGS is het vereist dat u

1) elk livewebinar volledig volgt of binnen 7 dagen de opname volledig bekijkt; én
2) het evaluatieformulier invult. Het evaluatieformulier bevindt zich in Mijn KTV > Cursussen.


Wat heb ik nodig om een webinar(opname) te bekijken?
Om een webinar of opname te kunnen beluisteren/bekijken, heeft u slechts een laptop/computer/tablet met een goede internetverbinding en geluid(sboxen) of een headset nodig.  


LET OP: de kortingsactie van 30 euro bij drie inschrijvingen, geldt niet voor webinars.

Startdatum: 28 sep. 2021
  • PE 2
  • van 20:00 tot 21:00
  • 75,- (excl. BTW)
  • Online