Oudere doven op bezoek!

Oudere doven komen uit verschillende culturen en hebben uiteenlopende achtergronden. Het in standhouden, koesteren en stimuleren van de eigen dovencultuur, taal en identiteit is van groot belang. Tijdens deze studie- en ontmoetingsdag krijgen schrijf- en gebarentolken gelegenheid om met acht oudere doven  en met oud-bestuurder van de Gelderhorst - Jan Tempelaar - te spreken over communicatiebehoeftes dove ouderen.

Er verandert de laatste jaren veel, ook voor doven. Maatschappelijke- en technologische ontwikkelingen gaan razendsnel. De beleving van het doof-zijn verandert mee. Allerlei factoren, zoals tweetaligheid, cochleaire implantaties, onderwijsvernieuwing en empowerment spelen daarin een rol. Het in standhouden, koesteren en stimuleren van de eigen audiodiversiteit (doof, prelinguaal doof, laatdoof, plotsdoof, slechthorend en horend), dovencultuur, taal en identiteit is daarom zeer belangrijk binnen de dienstverlening. 

Tijdens het ochtendprogramma van deze studie- en ontmoetingsdag neemt Jan Tempelaar de schrijf- en gebarentolken mee in de vraag 'Het omgaan met oudere doven. Waar zijn zij bij gebaat?'. Jan Tempelaar was van augustus 1989 tot april 2017 directeur van De Gelderhorst

Na afloop van de lezing van de heer Tempelaar gaan de deelnemers zich onder begeleiding van de moderator voorbereiden op de ontmoeting met de ouderen. Centraal in deze voorbereiding staat de vraag: 'Wat is voor de uitoefening van mijn beroep belangrijk te weten of te checken bij deze doelgroep?'

 

Ontmoeting met oudere doven

(Let op! Schrijftolken welkom, maar er wordt voor niemand getolkt. Iedereen moet op zijn eigen manier communiceren met de dove genodigden)


De groep van acht oudere doven arriveert vóór de lunch. Tolken en ouderen gaan samen lunchen. Een eerste informeel contactmoment. Na de lunch splitsen de ouderen zich in tweetallen over diverse zalen van de trainingslocatie. De tolken rouleren langs de ruimtes. 

Tijdens deze vraaggestuurde gespreksrondes krijgen tolken gelegenheid de cultuur en omgangsvormen van de ouderen te onderzoeken. Gebarentaal is daarbij een belangrijk communicatiemiddel is, maar wellicht niet 100% toereikend? Gebarentaal is voor een groot aantal ouderen namelijk niet de taal waarin zij zijn opgevoed. Velen van hen hebben niet in gebarentaal onderwijs gekregen. Waar sommige jongere doven trots kunnen zijn op hun gebarentaal, is dit voor veel oudere doven een brug te ver. Belangrijk is het besef van de andere cultuur en de andere vormen van omgang met elkaar. Het besef van de dovencultuur met zijn eigen specifieke kenmerken is van grote waarde.

In de ontmoetingen ligt een grote uitdaging voor de tolken; zeker als je niet gewend bent met oudere doven te communiceren. Oudere doven zijn zich soms minder bewust van hun eigen taal en cultuur. Sommigen kunnen de tolk niet aangeven wat zij nodig hebben of zijn dit niet gewend te doen. Hoe ga je dit oplossen? Lukt het je een creatieve oplossing tot stand te brengen waarmee contact mogelijk is? In hoeverre ervaar je een gemis aan specifieke achtergrond en kennis over behoeften van dove ouderen? Is jouw gebarentaal toereikend voor het contact met deze doelgroep? Ben je je bewust van de gebreken en kan je die duiden? Ligt het aan jouw taalniveau, taalstijl, tempo?

Deze dagtraining heeft tot doel de interactie en communicatie tussen tolk en oudere te verbeteren en de tolk specifieke kennis mee te geven die communicatieve dienstverlening aan ouderen verbetert.  

 

Dagindeling

  • Inleiding en kennismaking
  • Lezing door Jan Tempelaar
  • Inventarisatie van vragen en voorbereiding op ontmoetingen
  • Gezamenlijke lunch
  • Ontmoetingen met oudere doven (4 gespreksrondes)

 

Leerdoelen 

  • De deelnemer bekend maken met achtergrond en kenmerken van de (variatie in) communicatie van de oudere dove.
  • De deelnemer inzicht geven in eigen vaardigheden en tekortkomingen in het communiceren met (verschillende) oudere doven
  • De deelnemer inzicht geven in de kenmerken van taalaspecten bij de oudere dove klant.
  • De deelnemer bekend maken met specifieke behoeftes van de oudere dove op het vlak van tolken.
  • De deelnemer in contact brengen met oudere doven en laten ervaren welke moeilijkheden en bijzonderheden het tolken voor deze doelgroep met zich meebrengt.

 

Waarom is de inhoud van deze training relevant voor gebarentolken?

De overige oudere doven wonen in hun eigen woonomgeving of in een lokaal woonzorgcentrum. Iedere tolk zal te maken (kunnen) krijgen met oudere doven, en wellicht aanlopen tegen verschillen in taal, cultuur en perceptie. Tolken voor oudere doven vergt namelijk andere vaardigheden en kennis van de historische ontwikkeling van de dovengemeenschap en bijbehorend tolkgebruik. 

Vanwege hun leeftijd zijn sommige ouderen oraal opgevoed. Anderen gebruiken een 'oudere vorm' van gebarentaal en herkennen die nieuwere gebaren niet, die wel door de tolken op de Hogeschool Utrecht zijn aangeleerd. Daarbij is er sprake van een generationeel cultuur-verschil dat invloed heeft op de manier waarop oudere doven met een tolk omgaan. In deze training wordt aan deze thema's aandacht geschonken door in gesprek te gaan met Jan Tempelaar als oud-directeur van de Gelderhorst, die daar als horende jarenlang ervaring heeft opgebouwd. In het middaggedeelte gaan de tolken zelf in gesprek met oudere doven, die hiervoor naar de tolken toekomen. De inhoud van de training biedt tolken handvatten ten behoeve van de dienstverlening van oudere doven in Nederland. Petra Brugmans en Sebastiaan Boogaard zullen de tolken aan de hand nemen en voorzien van tips en tools.

Jan Tempelaar

Van augustus 1989 tot april 2017 mocht ik leiding geven aan het landelijk centrum voor oudere Doven in Ede, De Gelderhorst.

"Ik zie De Gelderhorst als een plek van oudere doven in de samenleving ligt De Gelderhorst na aan het hart. Er verandert de laatste jaren veel, ook voor Doven. Maatschappelijke- en technologische ontwikkelingen gaan razendsnel. De beleving van het Doof-zijn verandert mee. Allerlei factoren, zoals tweetaligheid, cochleaire implantaties, onderwijsvernieuwing en empowerment spelen daarin een rol. De medewerkers en cliënten van De Gelderhorst komen uit verschillende culturen en hebben uiteenlopende achtergronden. Dat is onder andere terug te voeren op de audiodiversiteit (doof, prelinguaal doof, laatdoof, plotsdoof, slechthorend en horend) Het in standhouden, koesteren en stimuleren van de eigen dovencultuur, taal en identiteit is wat De Gelderhorst onderscheid van andere dienstverleners. Daar mocht ik leiding aan geven en is De Gelderhorst uitgegroeid tot een centrum met landelijke- maar ook internationale bekendheid. 

De afgelopen 2 jaar heb ik afstand genomen van mijn werkzame leven. Een fietstocht naar Rome heeft me daarbij geholpen. Nieuwe taken heb ik opgepakt buiten de wereld waar ik de afgelopen jaren actief was. Een fietsgroepje, een zeilgroepje, een leesgroepje, vrijwillige stuurman op een voetveer en andere sociale activiteiten hielpen daarbij enorm. Ik ontdekte dat er naast het werkzame leven nog heel veel andere zinvolle en minder zinvolle bezigheden waren.

 

Dagmoderatoren

Sebastiaan Boogaard is professioneel tolk Nederlandse gebarentaal. Over hem werd geschreven: "Sebastiaan is universitair opgeleid, en neemt als gebarentolk ook o.m. op dat niveau opdrachten aan. Zo is hij geselecteerd en getraind om het journaal en andere live-uitzendingen op hoog niveau te tolken. Daarnaast tolkt hij bij congressen, wetenschappelijke opleidingen en in buitengewoon bijzondere opdrachten voor Kentalis". Naast het werk als gebarentolk is Sebastiaan werkzaam en opgeleid als psychosociaal therapeut, hij is specialist familieverhoudingen, docent aan hogere- en academische opleidingen, senior coach en trainer op het gebied van communicatie. NRC Handelsblad: “Bovenal is hij een inspirerend mens. Dankzij zijn enthousiaste no nonsens aanpak weet Sebastiaan mensen in beweging te krijgen. Hij begeleidt je op een prettige manier bij het ontwikkelen van effectief gedrag, zodat je je optimaal in je omgeving kunt ontplooien". "Sebastiaan heeft oprechte belangstelling in mensen. Hij houdt van openheid en vindt het belangrijk dat iedereen in z’n waarde wordt gelaten.”

Petra Brugmans
Petra is een zeer kundige en ervaren gebarentolk die in vele uiteenlopende settingen haar tolkdiensten verleende en nog steeds verleent. Van kerkdienst tot aan congressen in binnen- en buitenland. GGZ en justitie zijn haar specialisatie gebieden. Verder is zij al jarenlang bekend van o.a. de ochtendjournaals. Een tolk van het eerste uur die een brede én kritische visie heeft op de kwaliteit van communicatie via gebarentaal.

 

Cliënten van De Gelderhorst

Vanaf 12:30 uur zijn er acht oudere doven aanwezig. Zij gaan de hele middag de interactie aan met de deelnemende tolken, zijn beschikbaar om vragen te beantwoorden en feedback te geven.

 

 

 

Contacturen

6

Competentie

vertaalcompetentie/tolkcompetentie 
culturele competentie 

Voorbereiding

-

Totaal te registreren pe-punten

6


 
 
 
 

Nascholingspunten

6

Categorie

Categorie 1 Taal- en tolkvaardigheden:  0,0
Categorie 2 Attitude: 0,00 npt.
Categorie 3 Doelgroepen: 0,6 npt

Code

AANGEVRAAGD

Doelgroep

Gebarentolken en schrijftolken

 

Meer informatie over bijscholingspunten vindt u hier

DE DAGTRAINING

Data: 10 april 2019    |    Tijdstip: 9:30 tot 17:00 uur
 

Locatie:

KTV-hoofdkantoor
Meinsstraat 2
3862 AE  Nijkerk

Routebeschrijving


Dagplanning:

09:30 - 11:30 Lezing Jan Tempelaar
11:50 - 12:50 Voorbereiding op ontmoetingen
12:50 - 13:50 Lunch met oudere doven
13:50 - 15:15 1ste gespreksronde
15:30 - 17:00 2de gespreksronde

Praktische informatie

  • Maximaal 25 deelnemers 
  • Ontvangst en registratie vanaf 9.00 uur. Programma start om 9:30 uur en eindigt om 17:00 uur.
  • Catering bij de prijs inbegrepen
Tolken voor oudere doven
225,00 (excl. 21% BTW)
Datum:
10-04-2019
Locatie:
Nijkerk
Lestype:
Op locatie
Lestijd:
Hele dag