Alles over corpora en vertalen

Stel je voor: je bent een tekst aan het vertalen en komt een lastige grammaticale constructie tegen. Je weet prima wat de woorden betekenen, en hoe de grammaticale constructie werkt, maar je vraagt je af welke verschillende mogelijkheden je eigenlijk allemaal hebt. Waar vind je die verschillende vertaalopties? Of je komt een term tegen die niet terug te vinden is in het vertaalgeheugen en de termenlijst die je van de klant gekregen hebt. Waar kun je gaan zoeken? Of je hebt het gevoel dat de schrijver steeds dezelfde opvallende metafoor of collocatie gebruikt. Hoe controleer je dat zonder de hele tekst handmatig door te moeten ploegen?
Het antwoord is: gebruik een corpus!

Programma

Tijdens deze hands-on training leert u wat een corpus is, welke soorten corpora er zijn, en hoe u die als vertaler kunt gebruiken. We gaan tijdens de training aan de slag met het bouwen van ons eigen corpus en vervolgens met het gebruiken van verschillende corpusanalyseprogramma's om ons eigen corpus of bestaande, online beschikbare corpora te analyseren voor verschillende vertaaldoeleinden.

De meeste vertalers hebben een behoorlijke toolkit tot hun beschikking: woordenboeken, grammatica's, termenlijsten, vertaalgeheugens en natuurlijk de grootste zoekmachine van allemaal: het internet. In feite werken deze hulpmiddelen allemaal op basis van corpora - grote verzamelingen teksten - maar daar zijn de meeste vertalers zich nauwelijks van bewust. Bovendien zijn corpora als zelfstandig hulpmiddel heel goed te gebruiken om bijvoorbeeld de juiste term te vinden, of een vaste woordcombinatie, of de meest gangbare grammaticale constructie. En in tegenstelling tot veel andere tools in de toolkit laten corpora ook echt zien hoe woorden en grammatica in context gebruikt worden, hoe taal op een natuurlijke manier varieert, en welke mogelijkheden je als vertaler eigenlijk allemaal hebt. 

Tijdens het theorie-gedeelte van de training besteden we aandacht aan de theorie achter de corpustaalkunde en de corpusgebaseerde vertaalwetenschap. Vervolgens gaan we tijdens het praktijk-gedeelte zelf aan de slag met het gebruiken van verschillende corpora en corpusanalysetools om vertalingen te analyseren en nieuwe vertalingen te maken. We gaan daarbij in op de verschillende manieren waarop je corpora kunt gebruiken, zoals bijvoorbeeld om terminologie te vinden, of het gebruik van grammaticale constructies te controleren, of te kijken hoe een bepaalde collocatie of metafoor door andere vertalers is vertaald. Daarnaast leren cursisten hoe ze zelf hun eigen gespecialiseerde corpus kunnen samenstellen, en welke corpustools ze het beste kunnen gebruiken om in verschillende soorten corpora te zoeken.

Tijdens de training zal de docent laten zien hoe een aantal bekende online beschikbare corpora en corpustools gebruikt kunnen worden. U krijgt uiterlijk een week voor de training specifieke instructies om AntConc en SketchEngine op uw eigen laptop te installeren zodat u tijdens de training live kunt meedoen. AntConc vereist een software-installatie; SketchEngine alleen een online registratie. Daarnaast ontvangt u uiterlijk een week voor de training een map met documenten om te downloaden op uw laptop; deze documenten zult u nodig hebben om tijdens de training de verschillende tools te kunnen gebruiken. Daarnaast nodigt de docent deelnemers uit om hun eigen teksten (.doc of .txt) mee te nemen voor het bouwen van een eigen gespecialiseerd corpus; dit kunnen teksten over een bepaald onderwerp zijn (over fiscaal recht, over bloemsierkunst, of over vaccinaties) of van een bepaalde klant of van een bepaalde auteur. U kunt teksten meenemen in alleen de brontaal, alleen de doeltaal, of zowel de bron- als doeltaal. Zorg dat de teksten in mappen met een duidelijke naam staan zodat ze snel terug te vinden zijn tijdens de training.

Leerdoelen

Na afloop van deze training:

* weet u wat een corpus is en welke soorten corpora er zijn;

* weet u waar de verschillende soorten corpora voor gebruikt kunnen worden;

* weet u wat de relatie is tussen corpora, woordenboeken, vertaalgeheugens en machinevertaligen;

* kunt u een aantal online corpora vinden en gebruiken bij het analyseren van bestaande vertalingen dan wel maken van eigen vertalingen;

* kunt u een aantal bekende corpustools gebruiken om zelf een corpus te maken en om bestaande corpora te analyseren.

Relevantie

Corpora vormen een belangrijke aanvulling op woordenboeken, termenlijsten, vertaalgeheugens en machinevertaalsoftware. Vertalers die efficiënt gebruik weten te maken van bestaande corpora, en die zelf indien nodig een custom-made corpus kunnen samenstellen, zullen merken dat het een snelle en makkelijke manier is om kwalitatief betere vertalingen te kunnen leveren. 

Voertaal

Nederlands

Leesopdracht

Tijdens de training zal de docent laten zien hoe een aantal bekende online beschikbare corpora en corpustools gebruikt kunnen worden. U krijgt uiterlijk een week voor de training specifieke instructies om AntConc en SketchEngine op uw eigen laptop te installeren zodat u tijdens de training live kunt meedoen. AntConc vereist een software-installatie; SketchEngine alleen een online registratie.

Daarnaast ontvangt u uiterlijk een week voor de training een map met documenten om te downloaden op uw laptop; deze documenten zult u nodig hebben om tijdens de training de verschillende tools te kunnen gebruiken. Daarnaast nodigt de docent deelnemers uit om hun eigen teksten (.doc of .txt) mee te nemen voor het bouwen van een eigen gespecialiseerd corpus; dit kunnen teksten over een bepaald onderwerp zijn (over fiscaal recht, over bloemsierkunst, of over vaccinaties) of van een bepaalde klant of van een bepaalde auteur.

U kunt teksten meenemen in alleen de brontaal, alleen de doeltaal, of zowel de bron- als doeltaal. Zorg dat de teksten in mappen met een duidelijke naam staan zodat ze snel terug te vinden zijn tijdens de training.

Dr. Lettie Dorst is als Universitair Docent Engelse Taalkunde en Vertaalwetenschap verbonden aan de Universiteit Leiden, waar zij onder andere de vakken Multimodal Translation, Subtitling in Theory and Practice en The Translator’s Tools geeft. In The Translator's Tools staan CAT-tools, termenbanken, corpora en machinevertalingen centraal. Maar ook in haar andere onderwijs en haar eigen onderzoek naar o.a. stijl en gender in vertaling besteedt Lettie veel aandacht aan tools en technologie, bijvoorbeeld door corpora te gebruiken om de vertaling van metaforen in verschillende tekstsoorten en talen te analyseren, of door te kijken hoe machinevertaalprogramma's als DeepL en GoogleTranslate omgaan met literaire teksten. Op dit moment leidt Lettie een NRO Comenius Senior Fellow-project dat onderzoek doet naar de waarde van machinevertalingen in het hoger onderwijs.

Aan deze activiteit zijn de volgende punten en kenmerken toegewezen

 
Accreditatie
 
Competenties
Linguïstische en tekstuele competentie, Vertaalcompetentie
Contacturen
6,00
Voorbereiding
 
Totaal
6,00

Meer informatie over bijscholingspunten vindt u hier.

LOCATIE

KTV-hoofdkantoor
Meinsstraat 2
3862 AE  Nijkerk

Routebeschrijving

PRAKTISCHE INFORMATIE
  • Maximaal 10 deelnemers;
  • Deelnemers dienen een laptop mee te nemen, dan wel een KTV-laptop te huren;
  • Catering bij de prijs inbegrepen;
  • Ontvangst en registratie vanaf 9:00 uur. Programma start om 9:30 uur en eindigt omstreeks 17:00 uur.
  • Deelnemers ontvangen voor aanvang eventueel beschikbare digitale bestanden in Mijn KTV. Mocht u het prettig vinden om de bestanden uitgeprint te hebben, dan adviseren wij u deze zelf van tevoren uit printen. Om milieubewuste redenen (papierbesparing) zal KTV de bestanden niet meer uitprinten.

Lettie Dorst gaf eerder in 2021 een webinar over corpora en vertalen. Over dit webinar zeiden deelnemers o.a. het volgende:

'Ik vond het een uiterst interessant onderwerp, zeer prettig en helder overgebracht door een ervaringsdeskundige.'

'Dit webinar was goed opgebouwd en gepresenteerd. De presenter had duidelijk veel kennis en kon het goed overbrengen.'

'De inhoud was waardevol, interessant, leerzaam en het niveau was zeer goed. 
Hartelijk dank Lettie!'

'Het doel was meer te weten te komen over de werking en de betrouwbaarheid van corpora tools en de spreker heeft dit zeer duidelijk en prettig toegelicht. Ben er erg enthousiast over!'

foto Concordance corpora
Datum: 17 dec. 2021
  • PE 6
  • van 09:30 tot 17:00
  • 275,- (excl. BTW)
  • Nijkerk

Opties bij deze cursus

  • Laptop huren: + € 25,00